Cudowny zapach niemowląt, nastolatków trochę mniej

Międzynarodowy zespół z udziałem badaczy z Uniwersytetu Wrocławskiego otrzymał IG Nobla, za badania nad zapachem niemowląt i starszych dzieci oraz odbiorem tego zapachu przez rodziców.

Ig Nobla otrzymał zespół naukowców w składzie: prof. Ilona Croy z Uniwersytetu w Jenie, prof. Thomas Hummel z Uniwersytetu Technicznego w Dreźnie oraz dr Tomasz Frąckowiak i prof. dr hab. Agnieszka Sorokowska z Instytutu Psychologii Uniwersytetu Wrocławskiego. Nagrodzeni od lat prowadzą badania nad zapachem.

Owocem ich współpracy jest m.in. publikacja „Babies Smell Wonderful to Their Parents, Teenagers Do Not: an Exploratory Questionnaire Study on Children's Age and Personal Odor Ratings in a Polish Sample”. Naukowcy sprawdzali, jak na zapach dzieci reagują rodzice i czy oceniają go jako przyjemny, czy wręcz odwrotnie. Badania obejmowały badania kwestionariuszowe, ocenę próbek zapachowych przez rodziców i osoby niebędące rodzicami, ale także badania genetyczne i analizy prowadzone z wykorzystaniem funkcjonalnego rezonansu magnetycznego (fMRI).

Wyniki są jednoznaczne – zapachy niemowląt były oceniane jako bardzo przyjemne. Zapachy nastolatków są już zdecydowanie mniej przyjemne, a czasem mogą być nawet dla rodziców trudno akceptowalne. Cudowny zapach niemowląt wpisuje się więc w zestaw „uroczych” cech (Kindchenscheme), które sprawiają, że rodzice czują większą motywację i potrzebę zachowań opiekuńczych.

Nagrodzone Ig Noblem badania uczą nas, że zapach jest istotnym elementem nie tylko relacji społecznych, ale również mechanizmów działających na poziomie biologicznym. 

Badania prof. Sorokowskiej od lat wspiera Narodowe Centrum Nauki m.in. w ramach grantów ETIUDA, PRELUDIUM, dwóch grantów OPUS i SONATA. Obecnie naukowczyni realizuje grant SONATA BIS dotyczący psychologicznych skutków rodzicielstwa wśród par. 

Ig Nobel

Ig Nobel to humorystyczny odpowiednik Nagrody Nobla, którego celem jest ukazanie niecodziennych aspektów pracy naukowców oraz popularyzacja nauki. Wyróżnienia przyznawane są badaniom, które na pierwszy rzut oka mogą bawić, ale przede wszystkim skłaniają do głębszej refleksji. Co istotne, wszystkie nagrodzone prace mają rzeczywistą wartość naukową i są publikowane w recenzowanych, prestiżowych czasopismach. W tym roku Ig Noble przyznano m.in. za badania nad aerodynamiką wydmuchiwania nosa, próbę stworzenia ścisłej definicji pocałunku oraz wykorzystanie aparatu gębowego komara jako dyszy w drukarce 3D. 

Wyróżnienia Ig Nobel przyznawane są od 1991 roku w Massachusetts Institute of Technology w Cambridge. Tegoroczna ceremonia po raz pierwszy odbyła się w Europie, w Szwajcarii. Uroczystości wręczenia Ig Nobli mają zawsze ciekawą oprawę, a nagrodzeni otrzymują tematyczne statuetki, tym razem w kształcie stopy z grzybami.

Ceremonia wręczenia Ig Nobli 2026