Cztery zespoły badawcze z udziałem naukowców z Polski uzyskały finansowanie NCN na realizację projektów z obszaru nauki o materiałach i inżynierii materiałowej. Konkurs zorganizowała międzynarodowa sieć M-ERA.NET.
W tej edycji konkursu finansowanie otrzyma łącznie 28 projektów angażujących 135 zespołów. Cztery granty o wartości ponad 4,2 mln zł sfinansuje Narodowe Centrum Nauki. Planowany początek realizacji badań to okres od kwietnia do września 2026 r.
W pierwszym z projektów pt. SmartSens: Zaawansowane materiały do zrównoważonego wykrywania kwasów nukleinowych kierownikiem polskiego zespołu jest dr inż. Magdalena Ewa Olak-Kucharczyk z Sieci Badawczej Łukasiewicz – Łódzkiego Instytutu Technologicznego. Projekt koncentruje się na opracowaniu innowacyjnych biosensorów wytwarzanych metodą sitodruku, które umożliwią wykrywanie mutacji genetycznych związanych z rakiem piersi w krążącym DNA nowotworowym obecnym we krwi, co może wspierać diagnostykę w ramach tzw. płynnej biopsji. Badania obejmą nowe, bardziej przyjazne środowisku materiały, m.in. biopolimerowe mikroprzepływy, reaktywne materiały celulozowe do oczyszczania DNA, pasty z nanodrutami miedzi oraz cienkowarstwowe materiały do bezznacznikowej detekcji DNA. Celem projektu jest rozwinięcie tych technologii z wczesnego poziomu gotowości (TRL 2) do poziomu demonstracyjnego (TRL 4), przy jednoczesnej ocenie ich wpływu na środowisko w całym cyklu życia produktu, zgodnie z zasadami zrównoważonego rozwoju i gospodarki o obiegu zamkniętym. Na realizację polskiej części badań przyznano ponad 600 tys. zł.
W projekcie ReOil: Ponowne wykorzystanie i recykling zużytych olejów smarowych i odpadowych polskim zespołem pokieruje prof. dr hab. Wojciech Maciej Kujawski z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. Celem badań jest opracowanie nowej, bardziej ekologicznej metody recyklingu zużytych olejów smarowych, które są powszechnie stosowane w przemyśle, ale często po użyciu trafiają do środowiska lub są spalane. Naukowcy z Norwegii, Polski i Czech pracują nad wykorzystaniem zaawansowanych membran polimerowych działających jak bardzo precyzyjne filtry, które pozwolą oddzielać zanieczyszczenia i produkty degradacji od oleju, umożliwiając odzyskanie czystej bazy olejowej do ponownej produkcji smarów. Jeśli technologia okaże się skuteczna, zużyty olej przestanie być odpadem, a stanie się cennym surowcem, co zmniejszy emisję CO₂, ograniczy zanieczyszczenie środowiska i wesprze rozwój gospodarki o obiegu zamkniętym. Na realizację polskiej części badań przyznano niemal 900 tys. zł.
Platforma oparta na uczeniu maszynowym do personalizacji doszklistkowej terapii anty-VEGF z wykorzystaniem polimerowych nanocząstek zawierających lek to kolejny z nagrodzonych projektów. Dr inż. Marcin Krzysztof Heljak z Politechniki Warszawskiej pełni w nim rolę kierownika polskiego zespołu oraz koordynatora międzynarodowego konsorcjum. Celem badań jest opracowanie nowoczesnej metody leczenia chorób siatkówki, takich jak starcze zwyrodnienie plamki żółtej czy retinopatia cukrzycowa, które są jedną z głównych przyczyn utraty wzroku. Naukowcy pracują nad systemem kontrolowanego uwalniania leku bewacyzumabu z biodegradowalnych mikrocząstek polimerowych, które po wstrzyknięciu do oka stopniowo uwalniałyby lek, zmniejszając potrzebę częstych i nieprzyjemnych iniekcji. Dzięki modyfikacji cząstek za pomocą plazmy oraz wykorzystaniu sztucznej inteligencji do optymalizacji procesu możliwe będzie bardziej precyzyjne i spersonalizowane leczenie, a opracowany laboratoryjny model oka pozwoli testować nowe rozwiązania bez konieczności szerokiego stosowania badań na zwierzętach. Na realizację polskiej części badań przyznano prawie 1,5 mln zł.
Dr inż. Anna Danuta Dettlaff z Politechniki Gdańskiej jest kierowniczką polskiego zespołu oraz koordynatorką międzynarodowego konsorcjum w projekcie CARBONEX-S: Zrównoważone hybrydowe elektrody nanocelulozowo-węglowe do zaawansowanych elastycznych superkondensatorów. Projekt ma na celu opracowanie nowej generacji ekologicznych kondensatorów elektrochemicznych, czyli urządzeń do bardzo szybkiego magazynowania i oddawania energii, które mogą stabilizować produkcję prądu z wiatru i słońca. Naukowcy pracują nad zastąpieniem tradycyjnych, trudnych w recyklingu materiałów rozwiązaniami przyjaznymi środowisku, takimi jak nanostruktury węglowe domieszkowane borem, nanowłókna celulozowe oraz węgiel aktywny otrzymywany z odpadów rolniczych. W projekcie powstaną także elastyczne, pozbawione metalu elementy przewodzące i bezpieczne elektrolity wodne, co pozwoli stworzyć wydajne, a jednocześnie bardziej zrównoważone systemy magazynowania energii, przydatne m.in. w elektronice noszonej, pojazdach elektrycznych i sieciach energii odnawialnej. Na realizację polskiej części badań przyznano prawie 1,3 mln zł.
O granty w M-ERA.NET Call 2025 mogły ubiegać się konsorcja międzynarodowe składające się z co najmniej trzech zespołów badawczych pochodzących z różnych krajów uczestniczących w konkursie: Austria, Belgia, Brazylia, Bułgaria, Chorwacja, Czechy, Dania, Estonia, Finlandia, Francja, Hiszpania, Izrael, Kanada, Korea Południowa, Litwa, Luksemburg, Łotwa, Malta, Niemcy, Norwegia, Polska, Republika Południowej Afryki, Rumunia, Słowacja, Słowenia, Szwajcaria, Szwecja, Tajwan, Turcja, Węgry, Włochy.