Odpowiedzi na pytanie, jak wirus HPV wpływa na transport białek w komórkach, poszukają badacze z Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu wraz z partnerami z Chorwacji oraz Słowenii, zaś porównawcze badania nad skrzydłowymi nastawami ołtarzowymi z Górnych Łużyc, Śląska i Frankonii przeprowadzi zespół badawczy z Uniwersytetu Wrocławskiego we współpracy z niemieckimi partnerami.
Dr hab. Justyna Broniarczyk pokieruje polską częścią badań w projekcie pt. „Zmiany w transporcie białek komórkowych podczas infekcji i onkogenezy wirusem brodawczaka ludzkiego”. Na ich realizację polski zespół otrzyma niemal 1,5 mln zł. Po stronie słoweńskiej kierownikiem badań jest Martina Bergant Marušič z Uniwersytetu w Nowej Goricy, zaś po stronie chorwackiej na czele zespołu stanie Vjekoslav Tomaić z Instytutu Ruđera Boškovića.
Wirus brodawczaka ludzkiego (HPV) odpowiada za niemal 5% nowotworów złośliwych, w tym raka szyjki macicy oraz nowotwory głowy i szyi. Kluczową rolę w procesie transformacji komórkowej odgrywają wirusowe białka E6 i E7. Najnowsze badania pokazują, że HPV może zaburzać transport białek wewnątrz komórki – dotychczasowe analizy wykazały, że białka E6 i L2 oddziałują z neksynami sortującymi SNX27 i SNX17, co wpływa na lokalizację białek i funkcjonowanie komórki. Celem projektu jest zrozumienie mechanizmu tych zaburzeń oraz ich znaczenia w rozwoju nowotworów. Naukowcy wykorzystają w swoich badaniach metody biochemiczne, obrazowanie in vivo, hodowle 3D oraz analizę próbek klinicznych. Wyniki mogą pomóc w identyfikacji nowych biomarkerów diagnostycznych i prognostycznych oraz wskazać potencjalne cele terapii w chorobach związanych z HPV, szczególnie w rakach głowy i szyi, w przypadku których prognozuje się wzrost zachorowalności. Nagrodzony wniosek został oceniony przez słoweńską agencję ARIS (Slovenian Research and Innovation Agency), podczas gdy NCN i chorwacka agencja HRZZ (Croatian Science Foundation) zaakceptowały wyniki tej oceny w ramach współpracy w programie Weave.
W drugim z nagrodzonych projektów pt. „Retabulum: Interdyscyplinarne badania porównawcze nad skrzydłowymi nastawami ołtarzowymi z Górnych Łużyc, Śląska i Frankonii – badania dendrochronologiczne, technik montażu, materialności i (inter)medialności drewnianych skrzyń ołtarzowych” polską częścią badań pokieruje dr Agnieszka Patała z Uniwersytetu Wrocławskiego, zaś po stronie niemieckich partnerów zespołem zarządzać będzie Dr. Thomas Eißing z Uniwersytetu w Bambergu.
Projekt skupia się na badaniu późnogotyckich skrzydłowych nastaw ołtarzowych (tzw. retabula), które stanowią złożone dzieła sztuki łączące malarstwo i rzeźbę. Retabula, ustawiane nad lub za chrześcijańskim ołtarzem, przeżywały w XV oraz na początku XVI wieku szczególny rozkwit w Europie Środkowej i Zachodniej, często przyjmując formę monumentalnych tryptyków lub pentaptyków z zamykanymi skrzydłami. Pełniły również ważną funkcję religijną, dydaktyczną i dekoracyjną w przestrzeni kościołów. Naukowcy przenalizują 34 przykłady z Górnych Łużyc, Śląska i Frankonii pochodzące z lat ok. 1450–1530. Łącząc metody historii sztuki, nauk przyrodniczych i konserwatorskich, zbadają słabiej dotąd rozpoznane aspekty technologiczne tych obiektów, takie jak konstrukcja drewnianych skrzyń i skrzydeł, użyte materiały, techniki stolarskie, metalowe okucia oraz pochodzenie drewna, które będzie ustalane dzięki badaniom dendrochronologicznym. Analiza umożliwi dokładniejsze datowanie retabulów, określenie źródeł materiałów i standardów rzemieślniczych, a także zrozumienie przepływów technologii między regionami. Badania pomogą także ocenić rolę stolarzy w procesie powstawania nastaw ołtarzowych oraz funkcjonowanie tych dzieł w praktykach religijnych u progu Reformacji. Wniosek został oceniony przez niemiecką agencję DFG (German Research Foundation), podczas gdy NCN zaakceptowało wyniki tej oceny w ramach współpracy w programie Weave. Polski budżet projektu wynosi prawie 300 tys. zł.
Weave-UNISONO i procedura agencji wiodącej
Konkurs Weave-UNISONO to efekt wielostronnej współpracy między instytucjami finansującymi badania naukowe, skupionymi w stowarzyszeniu Science Europe. Został ogłoszony w celu uproszczenia procedur składania i selekcji projektów badawczych we wszystkich dyscyplinach nauki, angażujących badaczy z dwóch lub trzech krajów europejskich.
Wyłanianie laureatów opiera się na procedurze agencji wiodącej, w myśl której tylko jedna z instytucji partnerskich odpowiedzialna jest za pełną ocenę merytoryczną wniosku, pozostali partnerzy akceptują wyniki tej oceny.
W ramach programu Weave partnerskie zespoły badawcze składają wnioski o finansowanie równolegle do agencji wiodącej oraz do właściwych dla siebie instytucji uczestniczących w programie. Wspólny projekt musi zawierać spójne plany badań, wyraźnie ukazujące wartość dodaną współpracy międzynarodowej.
Konkurs Weave-UNISONO jest otwarty w trybie ciągłym. Zachęcamy zespoły pragnące podjąć współpracę z partnerami z Austrii, Czech, Słowenii, Szwajcarii, Niemiec, Luksemburga oraz Belgii-Flandrii do zapoznania się z treścią ogłoszenia konkursowego i składania wniosków.