Rok po dołączeniu Polski do działań Federacji EOSC współpraca pomiędzy węzłami EOSC weszła w kolejny etap rozwoju. W imieniu węzła krajowego EOSC Polska dyrektor Narodowego Centrum Nauki, prof. Krzysztof Jóźwiak podpisał Memorandum of Understanding (MoU), które sformalizowało udział Polski w budowie europejskiego ekosystemu otwartej nauki, podkreślając rolę kraju w tworzeniu spójnego, cyfrowego ekosystemu nauki w Europie.
Prof. Krzysztof Jóźwiak podpisuje Memorandum of Understanding Federacji EOSC
W skład Węzła Krajowego EOSC Polska koordynowanego przez Narodowe Centrum Nauki wchodzą: Akademickie Centrum Komputerowe Cyfronet AGH, Instytut Oceanologii Polskiej Akademii Nauk, Interdyscyplinarne Centrum Modelowania Matematycznego i Komputerowego Uniwersytetu Warszawskiego oraz Politechnika Gdańska.
Dokument, który jako pierwszy podpisał Prezydent EOSC Association, Klaus Tochtermann podczas Sympozjum EOSC w Brukseli w listopadzie 2025 r., określa ramy współpracy federacji węzłów krajowych, tematycznych i e-infrastrukturalnych, które razem tworzą spójny system danych, narzędzi cyfrowych i usług badawczych w Europie.
Dla Polski podpisanie MoU oznacza zarówno wyróżnienie, jak i zobowiązanie. Polski Węzeł Krajowy EOSC-PL, jako jeden z pierwszych węzłów w Federacji, współtworzy fundamenty europejskiej wspólnoty danych i usług badawczych, zwiększając widoczność i dostępność polskich zasobów naukowych w całej Europie, jednocześnie stając się punktem dostępu dla polskich naukowców do europejskich otwartych zasobów nauki.
Prof. Krzysztof Jóźwiak, Dyrektor Narodowego Centrum Nauki podkreśla: – Podpisanie Memorandum to realne otwarcie nowego etapu współpracy europejskiej. Dzięki Federacji EOSC polscy badacze będą pełnoprawnymi uczestnikami europejskiego ekosystemu nauki.
Podpisanie MoU wpisuje się w strategiczne inicjatywy UE, w tym rozwój Europejskiej Przestrzeni Badawczej (ERA) oraz Europejskiej Strategii dla Sztucznej Inteligencji w Nauce, potwierdzając znaczenie otwartych zasobów nauki i współpracy międzyinstytucjonalnej w Europie.
Narodowe Centrum Nauki współtworzy polski węzeł Europejskiej Chmury Otwartej Nauki
15 stycznia 2026 r. Narodowe Centrum Nauki podpisało porozumienie formalizujące powstanie polskiego Węzła Krajowego Europejskiej Chmury Otwartej Nauki – EOSC Polska. W imieniu NCN podpis złożył prof. dr hab. Krzysztof Jóźwiak, Dyrektor Narodowego Centrum Nauki.
Dokument zacieśnia współpracę pomiędzy Narodowym Centrum Nauki, Akademickim Centrum Komputerowym Cyfronet AGH, Instytutem Oceanologii Polskiej Akademii Nauk, Interdyscyplinarnym Centrum Modelowania Matematycznego i Komputerowego Uniwersytetu Warszawskiego oraz Politechniką Gdańską.
,,Dla naukowców kluczowe jest poczucie, że mogą bezpiecznie dzielić się danymi – podkreślił prof. Krzysztof Jóźwiak, Dyrektor Narodowego Centrum Nauki – EOSC zapewnia ramy, w których otwartość nie oznacza utraty kontroli, lecz świadome i odpowiedzialne zarządzanie danymi badawczymi”.
Porozumienie dotyczy wspólnej realizacji działań na rzecz integracji krajowych zasobów badawczych z europejską infrastrukturą EOSC.
Otwarta nauka w praktyce
Europejska Chmura Otwartej Nauki (EOSC) to inicjatywa mająca na celu stworzenie otwartego, cyfrowego środowiska badawczego dla naukowców z całej Europy. Ułatwia dostęp do repozytoriów i danych badawczych, usług chmurowych oraz zaawansowanych narzędzi analitycznych w sposób bezpieczny i zgodny z zasadami FAIR (Findable, Accessible, Interoperable, Reusable).
Kluczową rolę w tym ekosystemie odgrywają węzły krajowe, tematyczne i e-infrastrukturalne, które wspólnie tworzą Federację EOSC. Zadaniem EOSC Polska (EOSC-PL) jest stworzenie ram pozwalających na płynną integrację polskich zasobów badawczych z Europejską Chmurą Otwartej Nauki, zwiększenie ich dostępności i interoperacyjności oraz umożliwienie ich ponownego wykorzystania przez naukowców w kraju i za granicą.
Więcej o roli Polski w europejskiej Federacji EOSC oraz roli i zadaniach Węzła Krajowego EOSC
Od 2021 r., decyzją Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego, NCN odgrywa koordynacyjną rolę w rozwoju EOSC w Polsce oraz pełni funkcję delegata w EOSC Steering Board. Federacja EOSC realizowana jest w ramach współprogramowanego Partnerstwa Europejskiego, opartego na porozumieniu pomiędzy Komisją Europejską i EOSC Association z 2021 roku. Od 2021 r. NCN koordynuje również prace Sieci EOSC PL, skupiającej 30 instytucji zaangażowanych w rozwój otwartej nauki w Polsce. Narodowe Centrum Nauki aktywnie uczestniczy w pracach grup roboczych Federacji EOSC oraz w budowie jej struktur organizacyjnych i technicznych.
EOSC Polska działa na rzecz zapewnienia naszym naukowcom cyfrowej przestrzeni do prowadzenia nowatorskich badań dzięki dostępowi do ogólnoeuropejskich zasobów nauki, w tym wysokiej jakości danych badawczych, nowoczesnych platform analitycznych, repozytoriów oraz usług wspierających otwartą i interdyscyplinarną współpracę. Ostatecznie to właśnie naukowcy są głównymi beneficjentami tych działań.